Kitap Okumak Ne Kazandırmaz?

Kitap okumak neler kazandırmaz? Kitap okumanın hep faydalarından bahsediliyor. Öyle ki, adeta her derde deva, her sorunu çözen bir sihirli anahtar gibi sunuluyor. Tekamülün doruklarını zorlayacağı, bizi erdeme, bilgiye ve bilgelik mertebesine taşıyacağı fikri, her sohbetin alt metni. Doğru, kitap okumak gerçekten çok şey kazandırabilir. Ama bu anlatılar bazen öyle büyütülüyor ki, kitap okumayan çoğunluk kitabın adeta bir mucize olduğunu, insanı her konuda kusursuzlaştıracağını sanıyor. İşte bu sebeple, tersinden konuşmayı, kitap okumanın kazandırmadığı şeyleri anlatmayı bir borç bilirim. Çünkü kitap, her şeyden önce bir araçtır; insanı dönüştürüp geliştirebileceği gibi, dönüştüremeyeceği ve değiştiremeyeceği şeyler de vardır.

Kitap okumak, medyum yapmaz. Geleceği göremez, başımıza gelecek felaketleri önceden haber vermez. Bilgilerle dolu olsak da hayatın kaotik ve öngörülemez yapısını çözemez, her problemi kusursuzca çözebileceğimiz bir kehanet gücü bahşetmez. Bir roman kahramanının sezgileriyle değil, kendi sınırlı gerçekliğimizle devam ederiz hayata.

Kitap okumak, telepati yapabilme yetisi kazandırmaz. Biriyle karşı karşıya geldiğimiz an, o derdini daha anlatmadan, onun düşüncelerini, duygularını, isteklerini, beklentilerini ya da sorunlarını zihninden okumamızı sağlamaz. Hatta bunu hiçbir güç sağlayamaz. Her insanın kendine has duyguları, düşünceleri, beklentileri, istekleri ve boğuştuğu problemleri vardır; bunları da kişinin kendisinden başka en iyi anlayanı da yoktur; hatta belki bazen kendisi bile anlayamaz kendisini.

Kitap okumak, matematik dehası yapmaz. Bir denklemin dahi mantığını anlamamış birini, bir gecede türev ve integral çözer hâle getirmez. Kitap, bilgiyi verir; ama öğrenmek ve uygulamak, okuyucunun gayretiyle mümkündür. Yine de matematiğin estetik düzenini görmemizi sağlayabilir, ama bunu bir yeteneğe çevirmek okuyanın azmiyle olur.

Kitap okumak, illaki bir dahi dilbilimci yapmaz. On, yirmi dili ana dilimiz gibi konuşacak seviyeye getirmez. Bir kelimenin etimolojisini anlamamıza, farklı kültürleri tanımamıza yardımcı olur; ama dillerin duvarlarını yıkmak, pratikle ve çabayla mümkündür. Kitap, dillerin kapısını aralar, ama o kapıdan geçmek okuyucunun kararlılığına bağlıdır.

Kitap okumak, kusursuzlaştırmaz. İnsan hata yapar, yapmaya devam eder. Erdemli olmak ya da edepli davranmak, kitabın içinde yazıldığı hâliyle insana sirayet etmez. Kitap, rehberdir; bir insanın içinde ne varsa, onu şekillendirir. İçindeki madeni ya cevhere ya zehre çevirir. Ama yoktan var edemez. İçinde kötülük olan birini, yalnızca daha sofistike bir kötülüğe yönlendirebilir.

Kitap okumak, tıbbi bir tedavi değildir. Nörolojik ya da biyolojik hastalıkları iyileştirmez. Kimi zaman bir teselli olur, kimi zaman zihni sakinleştirir, ama bir teşhis ya da tedavi yöntemi değildir. İllaki psikoterapi de sağlamaz; okunanlar, insanı kendine götürse de bu yolculuk her zaman çözümle sonuçlanmaz. Çıkmaz sokakları vardır kitapların da.

Kitap okumak, hayattaki her soruya cevap vermez; önünüze koyulan her sınavı ya da testi başarıyla sonuçlandırma sözü vermez. Hatta bazen yeni sorular doğurur. Kimi zaman o sorular, insanın zihninde bir yük hâline gelir. Her şeyi anlamaya çalışmak, insanın sınırlarını zorlayabilir. Kitap, cevapların değil, soruların kapısını açar. Ve bu yolculukta, insan kendini kaybedebilir de.

Kitap okumak, insanı cesur yapmaz. Sayfalar arasında gezip, karakterlerin korkularını yenmesine tanık olmak, kendi korkularımızı aşacağımız anlamına gelmez. Kitaplar, cesareti anlatabilir, ancak cesur olmak için kitap kapandıktan sonra hayata adım atmak gerekir. Kitaplar cesaretin felsefesini öğretir; pratikte cesareti yaşamak ise okuyana kalmıştır.

Kitap okumak, bir işin ehli yapmaz. Elinizde mühendislik kitapları tutmanız, bir köprü inşa etmenizi sağlamaz. Mimarlık üzerine yazılanları ezberlemek, bina dikmenize yetmez. Pratikten yoksun bilgi, çoğu zaman ham bir cevher gibidir; işlenmediği sürece hayatta bir işlev görmez. Kitap okumak, bilgi verir ama ustalık kazandırmaz.

Kitap okumak, her zaman mutluluk vermez. Aksine, bazen hayatı daha karmaşık, daha zor hâle getirir. Okudukça öğrenir, öğrendikçe farkındalığınız artar. Bilmek bazen mutluluğu azaltır; çünkü cehaletin konforundan uzaklaştırır. Kitap, bir perdenin arkasını gösterir ama gördükleriniz her zaman hoşunuza gitmeyebilir.

Kitap okumak, insanı zaman yolcusu yapmaz. Geçmişi anlatan kitaplar sizi o döneme götürmez, sadece hayal gücünüzde bir yansıma bırakır. Geleceği anlatanlar ise olasılıkları sunar ama zamanı önünüze sermez. İnsan ne geçmişe geri dönebilir ne de geleceği hızlandırabilir; kitap sadece bir köprü kurar, ama adım atan yine sizsinizdir.

Kitap okumak, sevgi öğretmez. Aşk romanları ya da felsefi metinler sevginin tanımını, türlerini, derinliklerini anlatır. Ama bir başkasını gerçekten sevmeyi, fedakârlık yapmayı ya da bağlı kalmayı öğretemez. Sevmek, kitaplardan öğrenilemez; yaşanarak öğrenilir.

Kitap okumak, kaderi değiştirmez. Ne kadar çok okursanız okuyun, başınıza gelenlerin akışını sihirli bir değnek gibi değiştirmez. Hayat, kitaplarda yazdığı gibi çizgi çizgi ilerlemez; her dönüşte yeni bir belirsizlikle sizi karşılar. Kitaplar rehberlik eder ama hayat, bazen kitapsız bir bilinmezdir.

Kitap okumak, insanı kusursuz bir konuşmacı yapmaz. Dili güzel kullanmayı öğretse de, topluluk önünde söz almanın, insanlara hitap etmenin korkusunu bir anda ortadan kaldırmaz. Kitaplar, kelimelerin gücünü tanıtır; o kelimeleri etkili bir şekilde kullanmaksa pratiğin ve cesaretin işidir.

Kitap okumak, hayatın kontrolünü ele vermez. Hayatın kaotik akışı, kitaplarda kurgulanan düzenli hikâyelere benzemez. Kitaplar bir plana, bir sona sahiptir. Ancak gerçek hayatta, hikâyenin sonu bilinmez; bazen başı bile bulanıktır.

Sonuç olarak, kitap, yaratıcı değildir. İnsan ruhunda ne varsa, onu keskinleştirir. Bilgiyi, perspektifi ve duyguları derinleştirir. Ama nihayetinde, insanın özünü değiştirmez. Kitap, insanın yolculuğunda bir fenerdir; ama yürüyüşü tamamlamak, okuyanın kendi adımlarına bağlıdır.

Kitap okumak, bazen, sadece biriyle oturup konuşmaktır; belki de o anki yapılmış bir muhabbetten ibarettir. O kadar belki de.

306530cookie-checkKitap Okumak Ne Kazandırmaz?yes